WILLEMSTAD - Vóór de 17e eeuw had Curaçao meer natuurlijke kust- en lagunegebieden met gezonde mangrovebossen dan nu. De lagunes en inhammen van het eiland, zoals het Spaanse Water, het Rifgebied, de Piscadera-baai en andere kustgebieden, hadden uitgestrekte mangrovezones. Deze bossen maakten een groot deel uit van het oorspronkelijke kustecosysteem van Curaçao. Helaas zijn veel van deze mangrovebossen in de loop van de tijd verdwenen als gevolg van menselijke activiteiten.
door | Paul Stokkermans
In de laatste vijf artikelen hebben we het gehad over de vier soorten mangroven die op Curaçao voorkomen, de rode mangrove, de zwarte mangrove, de witte mangrove en de knoopmangrove. Maar waarom zijn mangroven zo belangrijk? Dat is wat we nu gaan onderzoeken.
Huidige mangrovegebieden op Curaçao
Curaçao heeft nog wel wat mangrovegebieden! Volgens een rapport van Carmabi uit 2013 beslaan de mangrovebossen op Curaçao ongeveer 55 hectare (110 voetbalvelden) , wat 0,12 procent van de oppervlakte van het eiland is. Mangroven groeien in Piscadera Bay.
Ook heeft Ryan de Jongh hier nog meer mangroven aangeplant. In de buurt van het Rifwater (een natuurlijk binnenwater bij Otrobanda) groeien verschillende mangrovesoorten langs de Koredor.
Het Rif Curaçao Mangrove Park ligt bij de Megapier. Het Spaanse Water is een van de grootste lagunegebieden van Curaçao. Hier groeien verschillende soorten mangroven, maar vooral rode mangroven.
Dit gebied is belangrijk voor vogels, vissen en als kraamkamer voor het zeeleven. Veel mangroven groeien in de buurt van de St. Jorisbaai in het noordoosten van het eiland. Bij de zoutpannen van Jan Thiel en de Caracasbaai liggen clusters van mangroven. Bij Santa Cruz in het westen ligt een mangrovegebied in de saliña achter de baai van St. Cruz.
Wat is het belang van mangroven
Mangroven groeien precies op de grens tussen land en zee groeien en beschermen zowel land als zee. Mangroven beschermen het koraalrif tegen erosie vanaf het land. Ze zijn ook een kraamkamer voor vissen en andere zeedieren.
Mangroven beschermen de kustnatuur en gebouwen tegen krachtige golven uit de zee, vooral tijdens stormen. En raad eens? Ze slaan koolstof op en helpen zo de klimaatverandering tegen te gaan. Laten we dieper ingaan op de verbazingwekkende manieren waarop mangroven onze wereld beschermen!
Bescherming van koraalriffen
Mangrovebomen hebben wortelstructuren zoals steltwortels en pneumatoforen die werken als natuurlijke filters. Ze vertragen de afvoer van regenwater naar de zee toe en vangen sediment (klei, zand en slib) op voordat het de zee bereikt. Het koraalrif wordt zo beschermd tegen het sediment dat anders op het rif zou terechtkomen.
Waarom is dat zo belangrijk?
Koralen zijn kleine, levende dieren (poliepen) die samenleven in grote kolonies en vaak harde, kalkachtige skeletten bouwen. In het lichaam van veel koralen leven algen. Deze algen maken suiker met behulp van zonlicht, dat de koraaldieren gebruiken voor energie. In ruil daarvoor krijgen de algen bescherming en voedingsstoffen van de koraaldieren.
Maar als er sediment op het koraalrif terechtkomt, kunnen deze algen hun werk niet doen. Ze hebben zonlicht nodig, en als er sediment op het rif ligt, krijgen ze geen zonlicht. Het is net als wanneer je de gordijnen in een kamer sluit. Het wordt dan donker!
Mangroven zijn dus cruciaal omdat ze voorkomen dat sediment het koraalrif bereikt. Sediment op het rif vertraagt de groei van het koraalrif en kan het zelfs doen afsterven.
Broedplaats voor vissen en andere zeedieren
De wirwar van wortels van mangroven in het zeewater fungeert als een natuurlijke schuilplaats voor babyvissen en schaaldieren. Grote vissen die de babyvissen en schaaldieren willen eten hebben moeite om tussen de wortels te komen.
Ook is het water tussen de wortels kalm, zodat de kleine visjes niet worden meegesleurd door de stroming of golven. Bovendien zit het water tussen de wortels vol voedingsstoffen afkomstig van afgevallen bladeren en organisch materiaal, wat zorgt voor een rijke voedselbron.
Veel commerciële vissoorten, zoals garnalen, snappers en tandbaarzen (groupers), beginnen hun leven in de mangroven. Zo spelen mangroven een cruciale rol in het behoud van gezonde vispopulaties en het evenwicht van kustecosystemen. De broedkamerfunctie van de mangroven bevordert aldus de visserij.
Bescherming van de kust tegen hoge golven
Mangroven beschermen de kust op een natuurlijke en doeltreffende manier tegen de kracht van hoge golven tijdens stormen of orkanen. Hun dichte wortelnetwerk dempt de energie van de golven.
De mangrovebomen hebben een uniek vermogen om maar liefst 60 procent tot 90 procent van de golfenergie te absorberen. Hoeveel golfenergie ze precies absorberen is afhankelijk van hoe dicht en breed hun wortelnetwerken zijn.
Tijdens de verwoestende tsunami van 2004 in Indonesië vertoonden kustgebieden met gezonde mangrovebossen aanzienlijk minder schade en verlies van mensenlevens in vergelijking met gebieden zonder deze verbazingwekkende bomen.
Koolstofopslag
Mangroven zijn belangrijk in de strijd tegen de opwarming van de aarde! Hoe doen ze dit? Mangroven absorberen CO2 uit de lucht als ze groeien. Maar andere bomen doen dit ook.
Dus, waarom zijn mangroven zo bijzonder? Welnu, gewone bomen hebben bladeren die op de grond vallen en rotten, waardoor de CO2 weer vrijkomt. Veel mangrovebladeren rotten echter niet. Ze vallen namelijk in modder.
Omdat er geen lucht in de modder zit, verrotten de bladeren niet en komt er geen CO2 vrij. Op deze wijze bewaren ze de CO2 voor een lange tijd. Mangroven kunnen tot 4 keer meer CO2 per hectare opslaan dan tropische regenwouden!
Mangroven spelen dus een cruciale rol bij het redden van onze planeet van de opwarming van de aarde.
Uitbreiding van het toeristisch product
Toeristen ervaren mangroven vaak als mysterieus, exotisch en als wonderen van de natuur. Ze zien ze als een unieke ‘jungle op het water’ met kronkelende wortels, rustige kreken en bijzondere dieren. Voor velen zijn mangroven onbekend terrein, wat bijdraagt aan hun allure van mysterie en ontdekkingen.
Dit maakt mangroven een geweldige aanvulling op elke toeristische bestemming. Neem bijvoorbeeld het Curaçao Rif Mangrove Park. De regering van Curaçao heeft het gebouwd. Het beheer is uitbesteed aan Carmabi. In 2024 verkenden ongeveer 21.000 bezoekers dit geweldige mangrovepark.
Mangroven zijn heel belangrijk voor de bescherming van land en zee. Maar helaas verliezen veel plaatsen in de wereld hun mangroven. Ook Curaçao verliest mangroven. In het volgende artikel gaan we dieper in op dit probleem.
Over de auteur:
Ir. Paul Stokkermans is gepensioneerd landbouwingenieur en ex-directeur van Carmabi en ex-beleidsmedewerker van de toenmalige Dienst Economische Zaken (DEZ) op Curaçao. Momenteel is hij directeur van Scientegia Solutions
